วิธีการจัดท่าผู้ป่วย ก่อนจะให้ อาหารสายยาง !การจัดท่าทางที่ถูกต้องคือ "หัวใจสำคัญ" ของความปลอดภัยในการให้อาหารทางสายยางครับ เพราะท่าทางที่ผิดเพียงเล็กน้อยอาจนำไปสู่ภาวะสำลัก (Aspiration) ซึ่งทำให้ปอดอักเสบติดเชื้อและเป็นอันตรายถึงชีวิตได้
ขั้นตอนการจัดท่าที่ถูกต้องและปลอดภัยที่สุดครับ:
1. ท่ามาตรฐาน: ท่าศีรษะสูง (High Fowlers)
ก่อนเริ่มให้อาหารทุกครั้ง ไม่ว่าจะให้ทางจมูกหรือทางหน้าท้อง ผู้ป่วยต้องอยู่ในท่านี้เสมอ:
ยกระดับศีรษะ: ปรับเตียงหรือใช้หมอนหนุนให้ศีรษะและลำตัวส่วนบนสูงขึ้นทำมุม 30–45 องศา (หากผู้ป่วยไม่มีข้อห้ามเรื่องกระดูกสันหลัง การยกสูงถึง 60 องศา จะยิ่งปลอดภัยขึ้นครับ)
ตำแหน่งสะโพก: ต้องให้สะโพกอยู่ตรงจุดหักเหของเตียงพอดี เพื่อไม่ให้ตัวผู้ป่วยไถลลงมาขณะยกหัวสูง
2. เทคนิคการจัดท่าเพื่อลดแรงกดทับ
การยกหัวสูงนานๆ อาจทำให้ผู้ป่วยเจ็บก้นกบได้ ควรเสริมท่าทางดังนี้:
หนุนใต้ข้อพับเข่า: ใช้หมอนใบเล็กหนุนใต้เข่าเพื่อให้เข่างอเล็กน้อย วิธีนี้จะช่วย "ล็อกตัว" ไม่ให้ผู้ป่วยลื่นไถลลงไปกองที่ปลายเตียง และช่วยลดแรงกดทับที่ก้นกบครับ
ประคองคอ: ตรวจสอบให้แน่ใจว่าคอของผู้ป่วยตั้งตรง ไม่พับไปข้างใดข้างหนึ่ง เพื่อให้อาหารไหลลงสู่กระเพาะได้สะดวกที่สุด
3. ระยะเวลาที่ต้องคงท่าทางไว้ (สำคัญมาก!)
ความผิดพลาดส่วนใหญ่เกิดขึ้นหลังจากให้อาหารเสร็จครับ:
หลังให้อาหารเสร็จ: ห้ามปรับที่นอนลงทันที ต้องคงท่าศีรษะสูง 30–45 องศาต่อไปอีกอย่างน้อย 1 ชั่วโมง
เหตุผล: เพื่อให้อาหารเคลื่อนตัวออกจากกระเพาะลงสู่ลำไส้เล็กจนเกือบหมด ลดความเสี่ยงที่อาหารจะไหลย้อนกลับ (Reflux) ขึ้นมาสำลักเข้าปอดครับ
4. กรณีพิเศษ: ผู้ป่วยที่ต้องนอนตะแคง
หากผู้ป่วยมีแผลกดทับที่ก้นกบจนไม่สามารถนอนหงายยกหัวสูงได้:
ให้จัดท่า นอนตะแคงขวา (Right Lateral Position) พร้อมหนุนศีรษะสูง
ทำไมต้องตะแคงขวา? เพราะรูปทรงของกระเพาะอาหารจะเอียงไปทางขวา การนอนตะแคงท่านี้จะช่วยให้อาหารไหลลงสู่ลำไส้ได้เร็วกว่าการตะแคงซ้ายครับ
📊 เช็คลิสต์ก่อนเริ่มกดสวิตช์หรือเทอาหาร
จุดที่ต้องเช็ค สถานะที่ถูกต้อง ✅
ระดับความสูง 30–45 องศา (กึ่งนั่งกึ่งนอน)
แนวลำตัว ตัวตรง ไม่เอียงซ้ายหรือขวา
ความสุขสบาย มีหมอนรองใต้เข่าเพื่อกันตัวไหล
แผนหลังมื้ออาหาร ตั้งนาฬิกาปลุกไว้ 1 ชม. ก่อนจะปรับนอนราบ
💡 เคล็ดลับ
หากคุณใช้เตียงมือหมุนหรือเตียงไฟฟ้า แนะนำให้ทำ "สัญลักษณ์" ไว้ที่ข้างเตียงเลยครับว่าระดับ 45 องศาคือจุดไหน เพื่อให้ผู้ดูแลทุกคนในบ้านจัดท่าได้มาตรฐานเดียวกันเสมอครับ
